Τράπεζα Ομφαλοπλακουντιακού Αίματος - Βόρεια Κύπρος - Onkim

Ο ομφάλιος λώρος είναι μια δομή που αποβάλλεται μαζί με τον πλακούντα αμέσως μετά τη γέννηση, η οποία κατά τη διάρκεια της κύησης τρέφει το παιδί και εξασφαλίζει όλη την επικοινωνία μεταξύ μητέρας και παιδιού. Η διάμετρός του κυμαίνεται από 1 έως 2 cm και το μήκος του από 10 έως 50 cm. Αποτελείται από έναν σκληρό, ζελατινώδη ιστό (ζελατίνη του Wharton), μέσα από τον οποίο διέρχονται 3 αγγεία: μία φλέβα και δύο αρτηρίες.

Γιατί είναι σημαντικά τα κύτταρα του ομφάλιου λώρου;
Ο ομφάλιος λώρος έχει σκληρή δομή και αποτελείται από μια ουσία που ονομάζεται ζελατίνη του Wharton. Περιέχει 2 αρτηρίες και μία φλέβα. Η ζελατίνη του Wharton είναι πλούσια σε μεσεγχυματικά βλαστοκύτταρα (ΜΒΚ).
Τα ΜΒΚ παράγουν τα κύτταρα που είναι απαραίτητα για τα οστά, τους μύες, τους χόνδρους, τον νευρικό και τον συνδετικό ιστό, και συμμετέχουν στην ανανέωσή τους.
Επιπλέον, τα ΜΒΚ έχουν ακόμη μία πολύ σημαντική λειτουργία. Συμμετέχουν στη ρύθμιση του ανοσοποιητικού συστήματος. Αυτό το επιτυγχάνουν μέσω των χημικών ουσιών που εκκρίνουν.
Μετά από μεταμοσχεύσεις αίματος, ιστών και οργάνων υπάρχει κίνδυνος νόσου μοσχεύματος κατά ξενιστή. Όταν εκδηλωθεί απόρριψη ιστού στον οργανισμό, εμφανίζεται η νόσος μοσχεύματος κατά ξενιστή (Graft versus Host Disease – GVHD), η οποία μπορεί να είναι πολύ σοβαρή και θανατηφόρα. Όταν τα ΜΒΚ χορηγούνται σε τέτοιους ασθενείς, χάρη στη ρυθμιστική τους δράση στο ανοσοποιητικό σύστημα, μειώνουν την εμφάνιση και τη βαρύτητα της νόσου απόρριψης. Σήμερα χρησιμοποιούνται σε αυτόν τον τομέα.
Διεξάγονται επίσης έρευνες για αυτοάνοσα νοσήματα που αναπτύσσονται στον άνθρωπο σε μεταγενέστερη ηλικία. (Αυτοάνοσα = νοσήματα που προκαλούνται από ουσίες του ανοσοποιητικού τις οποίες ο οργανισμός παράγει κατά λάθος εναντίον των δικών του ιστών, π.χ. ορισμένες αλλεργικές παθήσεις).
Τα ΜΒΚ ερευνώνται εντατικά ως προς το αν έχουν θεραπευτική δράση σε νοσήματα όπως ο διαβήτης τύπου Ι, η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η σκλήρυνση κατά πλάκας (ΣΚΠ), ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ) και η ατελής οστεογένεση (νόσος των εύθραυστων οστών), καθώς και σε νευρολογικά νοσήματα όπως η εγκεφαλική παράλυση, ο αυτισμός, η νόσος Αλτσχάιμερ και η νόσος του Πάρκινσον, σε καρδιοπάθειες, στην απώλεια ακοής στα παιδιά και στην αναγεννητική ιατρική.

Σε ποιες ασθένειες χρησιμοποιούνται τα μεσεγχυματικά βλαστοκύτταρα από τον ομφάλιο λώρο;

Μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη θεραπεία ασθενειών που προκύπτουν από βλάβη ιστών και οργάνων που έχουν αναπτυχθεί από μεσεγχυματικά κύτταρα, όπως τα οστά, οι χόνδροι, ο λιπώδης ιστός, ο νευρικός και ο συνδετικός ιστός. Η χρήση τους στις μεταμοσχεύσεις οργάνων, ώστε ο οργανισμός να μην απορρίψει το νέο όργανο, έχει εγκριθεί από όλους τους φορείς, συμπεριλαμβανομένου του FDA. Επιπλέον, θεωρείται ότι μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη θεραπεία της εγκεφαλικής παράλυσης, του αυτισμού, της απώλειας ακοής στα παιδιά, του διαβήτη τύπου Ι, καθώς και βλαβών του νευρικού συστήματος όπως η νόσος του Πάρκινσον, και αυτοάνοσων νοσημάτων όπως η ΣΚΠ (σκλήρυνση κατά πλάκας), η ρευματοειδής αρθρίτιδα και η ατελής οστεογένεση, και για τη διερεύνηση αυτού διεξάγονται πολλές κλινικές μελέτες εγκεκριμένες από τον FDA και τον EMA, τόσο στην Τουρκία όσο και στο εξωτερικό.

Για πόσο χρονικό διάστημα φυλάσσεται ο ομφάλιος λώρος;

Παρόλο που είναι γνωστό ότι ο ομφάλιος λώρος μπορεί να φυλαχθεί για πάρα πολλά χρόνια σε δεξαμενή υγρού αζώτου στους -196 °C, δεν έχει ακόμη εκδοθεί σχετικός κανονισμός. Ωστόσο, αν ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι τα έμβρυα και άλλα κύτταρα μπορούν να φυλαχθούν για πάρα πολλά χρόνια χωρίς να αλλοιωθούν, και ο ομφάλιος λώρος θα μπορεί να φυλαχθεί για το ίδιο διάστημα.

Γιατί να φυλάξουμε τον ομφάλιο λώρο;

Η φύλαξη του ομφάλιου λώρου μαζί με το ομφαλοπλακουντιακό αίμα προσφέρει πλεονέκτημα, επειδή περιέχουν διαφορετικούς τύπους κυττάρων και προσφέρουν θεραπεία σε διαφορετικές ασθένειες. Επειδή η ζελατινώδης ουσία από την οποία αποτελείται ο ομφάλιος λώρος δεν περιέχει, όπως το ομφαλοπλακουντιακό αίμα, βλαστοκύτταρα του συστήματος σχηματισμού αίματος (αιμοποιητικά), δεν χρησιμοποιείται σε αιματολογικά νοσήματα όπως η λευχαιμία και το λέμφωμα. Αντίθετα, τα μεσεγχυματικά βλαστοκύτταρα (ΜΒΚ) μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη θεραπεία διαφορετικών ασθενειών σε σύγκριση με το ομφαλοπλακουντιακό αίμα (για παράδειγμα, των ασθενειών που αναφέραμε παραπάνω, με πρώτη τη νόσο μοσχεύματος κατά ξενιστή).

Τα ΜΒΚ υπάρχουν και στο ομφαλοπλακουντιακό αίμα, αλλά σε πολύ μικρότερη ποσότητα σε σύγκριση με τον ομφάλιο λώρο. Η λήψη ΜΒΚ από τον μυελό των οστών απαιτεί χειρουργική επέμβαση υπό αναισθησία, η οποία μπορεί να είναι επώδυνη. Τα ΜΒΚ του ιστού του ομφάλιου λώρου λαμβάνονται με τον πιο εύκολο, ακίνδυνο και ανώδυνο τρόπο σε σύγκριση με άλλες πηγές. Αρκεί να ληφθεί και να φυλαχθεί ένα τμήμα του ομφάλιου λώρου μετά τη γέννηση.

Το σημαντικότερο είναι ότι τα μεσεγχυματικά βλαστοκύτταρα του ομφάλιου λώρου είναι νεαρά κύτταρα που δεν έχουν ακόμη έρθει σε επαφή με βλαβερούς περιβαλλοντικούς παράγοντες. (Κάντε κλικ για τις περιβαλλοντικές επιδράσεις)
Επειδή στα επόμενα χρόνια θα αυξηθούν οι πιθανότητες χρήσης σε ευρύτερα πεδία, η φύλαξη του ίδιου του ομφάλιου λώρου μαζί με το ομφαλοπλακουντιακό αίμα είναι μια πολύ καλή μέθοδος.

Ποια είναι η μέθοδος επεξεργασίας του ομφάλιου λώρου στην ONKİM;

Στην ONKİM, ο ομφάλιος λώρος φυλάσσεται με μια μέθοδο αποδεκτή σε όλο τον κόσμο. Τα μεσεγχυματικά βλαστοκύτταρα που λαμβάνονται από τον ομφάλιο λώρο παράγονται με μια μέθοδο που αναπτύχθηκε στο εργαστήριό μας και έχει ελεγχθεί και εγκριθεί από το Υπουργείο Υγείας της Τουρκίας. Για τη φύλαξη του ομφάλιου λώρου και την παραγωγή μεσεγχυματικών βλαστοκυττάρων από τον ομφάλιο λώρο έχει ληφθεί άδεια λειτουργίας από το Υπουργείο Υγείας της Τουρκίας.

Τι είναι η περιτομή;

Η περιτομή είναι η αφαίρεση της ακροποσθίας με κατάλληλες χειρουργικές μεθόδους για ιατρικούς, πολιτισμικούς ή θρησκευτικούς λόγους. Μελέτες στην ακροποσθία, η οποία υπό κανονικές συνθήκες απορρίπτεται ως ιατρικό απόβλητο αμέσως μετά την επέμβαση, έδειξαν ότι περιέχει μεγάλο αριθμό βλαστοκυττάρων.

Γιατί είναι σημαντική η ακροποσθία;
Η ακροποσθία περιέχει πολλά διαφορετικά είδη κυττάρων. Αυτά είναι οι ινοβλάστες, τα στρωματικά κύτταρα, τα προγονικά (πρόδρομα) κύτταρα και διάφοροι τύποι βλαστοκυττάρων. Τα κύτταρα αυτά πλεονεκτούν, επειδή είναι νεαρότερα από τα βλαστοκύτταρα που λαμβάνονται από ενήλικες και δεν έχουν έρθει σε επαφή με περιβαλλοντικούς παράγοντες.

Πώς συλλέγεται η ακροποσθία;

Η περιτομή μπορεί να γίνει σε οποιαδήποτε ηλικία· το νωρίτερο γίνεται στο διάστημα μετά τη γέννηση, πριν το μωρό πάρει εξιτήριο από το νοσοκομείο. Το δέρμα που αφαιρείται κατά την επέμβαση συλλέγεται σε ειδικές φιάλες με διάλυμα, που έχουν προετοιμαστεί υπό αποστειρωμένες συνθήκες. Αφού ολοκληρωθεί η συλλογή, η ακροποσθία τοποθετείται σε ειδικό σετ μεταφοράς, αποστέλλεται στο κέντρο μας και υποβάλλεται σε επεξεργασία για φύλαξη.

Ποια είναι η μέθοδος επεξεργασίας της ακροποσθίας;

Τα δείγματα ακροποσθίας που παραδίδονται στο εργαστήριο υπό κατάλληλες συνθήκες τίθενται σε καλλιέργεια μετά τους απαραίτητους ποιοτικούς ελέγχους. Η καλλιέργεια συνεχίζεται έως ότου παρατηρηθούν κύτταρα, σε περίπου 6–8 εβδομάδες. Μετά την καλλιέργεια, τα κύτταρα οδηγούνται σε μακροχρόνια φύλαξη. Κατόπιν αιτήματος της οικογένειας και του ιατρού για εφαρμογή, τα βλαστοκύτταρα ακροποσθίας πολλαπλασιάζονται στον επιθυμητό αριθμό και μεταφέρονται υπό κατάλληλες συνθήκες στο αντίστοιχο κέντρο.
Για πόσο χρονικό διάστημα φυλάσσεται η ακροποσθία;

Τα βλαστοκύτταρα ακροποσθίας, που απομονώνονται με ειδική μέθοδο διαχωρισμού, μετά την ολοκλήρωση των απαραίτητων ποιοτικών ελέγχων φυλάσσονται για πολλά χρόνια σε δεξαμενές φύλαξης αζώτου στους -196 °C, εφόσον η οικογένεια δεν δηλώσει διαφορετικά.

Η γέννηση είναι η μοναδική ευκαιρία για τη φύλαξη του ομφαλοπλακουντιακού αίματος και του ομφάλιου λώρου.

Σήμερα διεξάγονται κλινικές έρευνες και εφαρμοσμένες μελέτες με βλαστοκύτταρα για εκατοντάδες ασθένειες. Μεταξύ εκείνων που συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον συγκαταλέγονται, στην παιδική ηλικία, ο διαβήτης τύπου 1, οι καρδιοπάθειες, η απώλεια ακοής, οι καταστάσεις τύφλωσης, οι εγκεφαλικές βλάβες, τα εγκαύματα και η καταστροφή του οστού της γνάθου, και στους ενήλικες, ασθένειες όπως η νόσος του Πάρκινσον, η νόσος Αλτσχάιμερ, ο διαβήτης, οι ρευματικές παθήσεις και ο καρκίνος. Για να μπορούν οι μελέτες αυτές να αξιοποιηθούν στη θεραπεία, πρέπει να διεξάγονται με μεθόδους αποδεδειγμένης επιστημονικής αξιοπιστίας και γενικής αποδοχής. Αναμένεται ότι οι μελέτες αυτές θα αποδώσουν αποτελέσματα μέσα στις επόμενες δεκαετίες. Σε μια τέτοια περίπτωση, εκτός από το παιδί στο οποίο ανήκει το αίμα, θα μπορούν να ωφεληθούν και η οικογένειά του, οι συγγενείς του και άλλοι άνθρωποι.
 
Αναλυτικούς καταλόγους των ασθενειών για τις οποίες εφαρμόζεται θεραπεία με βλαστοκύτταρα και των ασθενειών που ερευνώνται μπορείτε να βρείτε στους παρακάτω συνδέσμους:
 
http://parentsguidecordblood.org/en/diseases
http://stemcellfoundation.ca/en/toward-treatments
https://clinicaltrials.gov

Σε περίπτωση ασθένειας, η εύρεση αίματος και μυελού των οστών με πλήρη ιστοσυμβατότητα απαιτεί μερικές φορές αναζήτηση που διαρκεί μήνες. Αντίθετα, εάν υπάρχει το ίδιο το ομφαλοπλακουντιακό αίμα του παιδιού, δεν θα υπάρξει τέτοιος χρόνος αναμονής, αφού η ιστοσυμβατότητα είναι πλήρης.

Με τη φύλαξη του ομφαλοπλακουντιακού αίματος του μωρού, υπάρχει η δυνατότητα άμεσης πρόσβασης σε αυτό σε περίπτωση ανάγκης.

Κανένας γονιός δεν θέλει να αρρωστήσει το παιδί του. Το θέμα στο οποίο είναι πιο ευαίσθητοι οι γονείς είναι το μέλλον των παιδιών τους. Με τη φύλαξη του ομφαλοπλακουντιακού αίματος υπάρχει η δυνατότητα αποκατάστασης του ανοσοποιητικού συστήματος σε ορισμένες σημαντικές μορφές καρκίνου του αίματος, αναιμίας και όγκων και σε ορισμένες ασθένειες στις οποίες το ανοσοποιητικό σύστημα είναι ανεπαρκές, έστω και αν αυτές είναι σήμερα λίγες. Επιπλέον, εάν η έρευνα για τα βλαστοκύτταρα αποδώσει θετικά αποτελέσματα, στα επόμενα χρόνια θα υπάρξει η δυνατότητα χρήσης του και σε πολλές άλλες ασθένειες. 

Όταν χρειάζονται βλαστοκύτταρα από άλλο δότη, η ιστοσυμβατότητα αποτελεί πρόβλημα. Στη θεραπεία με μεταμόσχευση μυελού των οστών απαιτείται συμβατότητα 8/8 μεταξύ λήπτη και δότη σύμφωνα με το σύστημα HLA. Διαφορετικά, εμφανίζεται ιστική ασυμβατότητα. Η κατάσταση αυτή οδηγεί σε πολύ σοβαρή νόσο στον λήπτη, η θεραπεία της είναι πολύ δύσκολη και συχνά καταλήγει σε θάνατο.
 
Η διαδικασία εύρεσης δότη με συμβατότητα 8/8 για μεταμόσχευση μυελού των οστών μπορεί να διαρκέσει μήνες. Μερικές φορές η αναμονή φτάνει τους 8–9 μήνες. Κατά τη διάρκεια αυτής της αναμονής, ορισμένοι ασθενείς αντιμετωπίζουν δυσμενείς καταστάσεις, επειδή δεν μπορούν να λάβουν θεραπεία. Αντίθετα, το ίδιο το ομφαλοπλακουντιακό αίμα του παιδιού είναι διαθέσιμο και, σε περίπτωση ανάγκης, είναι έτοιμο για χρήση μέσα σε 30 λεπτά το πολύ. Και το ομφαλοπλακουντιακό αίμα άλλου μωρού μπορεί να χρησιμοποιηθεί στη θεραπεία. Αυτό αποτελεί ένα ξεχωριστό πλεονέκτημα του ομφαλοπλακουντιακού αίματος.

Οι ορισμοί και οι μέθοδοι λειτουργίας των τραπεζών ομφαλοπλακουντιακού αίματος καθορίζονται από νόμιμους κανονισμούς. Υπόκεινται σε αυστηρούς ελέγχους. Η φύλαξη ομφαλοπλακουντιακού αίματος σε τράπεζα γίνεται με 2 τρόπους.  
 
Αυτόλογη τράπεζα αίματος: Το αίμα που λαμβάνεται από ένα άτομο φυλάσσεται για να χρησιμοποιηθεί μόνο από το ίδιο. Θεωρείται ιδιοκτησία του ατόμου και, σύμφωνα με τον κανονισμό, κατοχυρώνεται με σύμβαση. Οι τράπεζες αυτές είναι γνωστές κυρίως ως ιδιωτικές τράπεζες αίματος και λειτουργούν εντός του νομικού πλαισίου.
 
Αλλογενής τράπεζα αίματος: Είναι τράπεζα αίματος ανοιχτή προς χρήση από όλους. Πρόκειται για αίμα που λαμβάνεται από άτομα μέσω δωρεάς.  
 
Πόσα δείγματα ομφαλοπλακουντιακού αίματος έχουν χρησιμοποιηθεί στην ONKİM;
 
Ο αριθμός των δειγμάτων ομφαλοπλακουντιακού αίματος που έχουν χρησιμοποιηθεί στην ONKİM είναι 14. Ένα από αυτά χρησιμοποιήθηκε για όγκο (νευροβλάστωμα) και τα υπόλοιπα για αιματολογικά νοσήματα. Όσα χρησιμοποιήθηκαν για αιματολογικά νοσήματα ήταν αίμα αδελφών που γεννήθηκαν μέσω εξωσωματικής γονιμοποίησης.
 
Η ευχή μας είναι η εξής: να μην εμφανιστεί σε κανένα μωρό ασθένεια που θα κάνει αναγκαίο αυτό το φυλαγμένο αίμα. Κι αν προκύψει ανάγκη, να αποτελέσει τουλάχιστον μια ελπίδα για ορισμένες ασθένειες.

Η πιθανότητα ένα μωρό να χρειαστεί να χρησιμοποιήσει το δικό του αίμα αναφέρεται σε διάφορες πηγές από 1:2000 έως 1:20000. Εκτιμάται ότι στα επόμενα χρόνια, καθώς θα αυξάνεται ο αριθμός των ασθενειών που μπορούν να θεραπευτούν με βλαστοκύτταρα, η ανάγκη για αυτά τα δείγματα αίματος θα μεγαλώνει.

Πόση πρέπει να είναι η ποσότητα του ομφαλοπλακουντιακού αίματος που συλλέγεται;
 
Το ομφαλοπλακουντιακό αίμα που συλλέγεται πρέπει να είναι τουλάχιστον 60 χιλιοστόλιτρα.
 
Επηρεάζει ο τρόπος τοκετού τη συλλογή του ομφαλοπλακουντιακού αίματος;
 
Η συλλογή μπορεί να γίνει τόσο σε φυσιολογικό τοκετό όσο και σε καισαρική τομή.

Τα τελευταία χρόνια έχει αναφερθεί θεραπευτική αξιοποίηση ομφαλοπλακουντιακού αίματος που είχε φυλαχθεί για 20 χρόνια. Θεωρητικά, εκτιμάται ότι το αίμα και τα προϊόντα ιστών που καταψύχονται σε υγρό άζωτο στους -196 °C μπορούν να φυλαχθούν για τουλάχιστον 50 ή και περισσότερα χρόνια. Οι τεχνικές κατάψυξης ιστών αποτελούν ακόμη νέο επιστημονικό πεδίο. Η πρώτη κατάψυξη ομφαλοπλακουντιακού αίματος πραγματοποιήθηκε το 1992. Η πρώτη τράπεζα ομφαλοπλακουντιακού αίματος ιδρύθηκε το 1994. Σε αλλογενή δείγματα αίματος (ανοιχτά για γενική χρήση) που είχαν φυλαχθεί για 20–23 χρόνια, διαπιστώθηκε ότι τα βλαστοκύτταρα διατηρούσαν τη βιωσιμότητά τους.